Mensen hebben mentale modellen van hoe zij in bepaalde situaties (moeten) reageren. Volgens Argyris en Schön [1] zijn het deze mentale modellen die bepalen hoe mensen reageren en niet de theorieën die zij expliciet ondersteunen. Maar, mensen zijn zich niet bewust van de mentale modellen en theorieën die ze gebruiken. Om hier chocola van te kunnen maken, moet er volgens Argyris onderscheid gemaakt worden in twee handelingstheorieën.
Handelingstheorieën
1. Theory-in-use is het actuele gedrag van iemand, vaak gebaseerd op onbewuste, achterliggende structuren.
2. Espoused theory zijn de woorden die we gebruiken om te vertellen wat we doen of wat we willen dat anderen doen.
Een voorbeeld ter verduidelijking: je zegt (espoused theory) tegen je collega, als je in vliegende vaart van kantoor vertrekt, dat je een spoedklus hebt... maar (theory-in-use) eigenlijk ben je moe en wil je naar huis.
Er is sprake van theory-in-use als de consequenties van iemands gedrag zijn zoals hij dat wil: de gewenste uitkomst dus. Een andere mogelijkheid is dat er een mismatch optreedt tussen wat iemand wil en wat er daadwerkelijk gebeurt. Dan zijn er twee oplossingen mogelijk: enkelloops of dubbelloops leren. [2]
Enkel- en dubbelloops leren van individuen
Als een individu enkelloops leert, gaat hij op zoek naar een andere manier of strategie om tot de gewenste uitkomst te komen, zonder dat hij daar al te diep over nadenkt. Enkelloops leren kan vergeleken worden met een thermostaat: als het te warm wordt, zorgt die ervoor dat de verwarming wat lager staat.
Als een individu dubbelloops leert, gaat hij eerst zijn onbewuste structuren onderzoeken en veranderen, om pas daarna over te gaan tot hernieuwde actie, met bijbehorende nieuwe consequenties. Als we het voorbeeld van de thermostaat toepassen bij dubbelloops leren, betekent dat dat de thermostaat zich afvraagt waarom hij is ingesteld op twintig graden of waarom hij geprogrammeerd is zoals hij geprogrammeerd is.
Enkelloops leren is geschikt bij routinematige taken, zoals alledaagse karweitjes. Dubbelloops leren is geschikt bij complexe taken, die niet programmeerbaar zijn. [1] Het spreekt voor zich dat dubbelloops leren moeilijker is dan enkelloops leren.
Enkel- en dubbelloops leren in organisaties
Niet alleen individuen leren op een van beide manieren: ook organisaties kunnen enkel- en dubbelloops leren. Werknemers in organisaties creëren theory-in-use over de organisatie. Deze theory-in-use is echter niet altijd compleet, waardoor er problemen kunnen optreden: en dan is het tijd voor leren.
Bij enkelloops leren in organisaties wordt alleen maar de fout zelf hersteld. Bij dubbelloops leren in organisaties worden eerst de achterliggende ideeën van mensen onderzocht en eventueel veranderd. Pas daarna wordt er overgegaan tot actie.
Dubbelloops moet! Maar hoe?...
Als mensen in organisaties alleen maar enkelloops leren, creëren zij een organisatie die ook alleen enkelloops leert. Hierdoor kan het probleem ontstaan dat werknemers de strategie van de organisatie uit het oog verliezen. Dit kan zelfs leiden tot disfunctionering van de organisatie. En dus moeten organisaties dubbelloops leren. Volgens Argyris vindt dat plaats in zes fasen:
1. Het probleem weergeven zoals de klanten van de organisatie het zien. Factoren en hun relaties, zowel buiten als in de organisatie worden in een model geplaatst.
2. De weergave van het probleem internaliseren. De uitvoerder gaat met het model naar de klanten om, in overleg, het model aan te passen zodat zij het kunnen accepteren.
3. Model testen. Er wordt onderzocht welke voorspellingen gedaan kunnen worden op basis van het model en er wordt onderzocht of deze voorspellingen houdbaar zijn.
4. Oplossingen voor het probleem bedenken en nadenken over de impact van deze oplossingen. Een van deze oplossingen wordt gekozen.
5. De gekozen interventie uitvoeren.
6. De impact van de gekozen interventie onderzoeken. Als alles verloopt zoals voorspeld is, wordt het model bevestigd.
Referenties
1. Argyris, C. (1996). Waarom mensen en organisaties moeite hebben met double-loop leren. In C. Argyris, Leren in en door organisaties (pp. 19-55). Schiedam: Scriptum books.
2. Smith, M. K. (2001). Chris Argyris: theories of action, double-loop learning and organizational learning. Retrieved November 24, 2008 from the encyclopedia of informal education: http://www.infed.org/thinkers/argyris.htm