Wat is een sterkere leeromgeving dan de ‘werk’-elijkheid? Al eeuwen maken we daar gebruik van: van meester-gezelrelatie tot aan stages.
Een cursus is prima, werkplekleren is beter. Docenten leren al doende.
Natuurlijk geldt dat alleen als de werkomgeving voldoende uitdagend is.
Er zijn vele definities van leren op de werkplek in omloop zijn [1]. Hier vatten we ze samen als: al het leren dat plaatsvindt in de interactie tussen de werksituatie en het individu. Online werkplekleren breidt de werkplek uit tot die situaties waar de ict-ondersteuning aanwezig is. Het betreft alle (online) situaties vanuit een professie die leiden tot veranderingen (liefst verbeteringen) van het handelingsrepertoire. Eigenlijk is heel het leven werkplekleren.
De termen werkplekleren en leren op de werkplek worden vaak door elkaar gebruikt terwijl ze op hetzelfde slaan. De term ‘leren’ in ‘werkplekleren’ en in ‘leren op de werkplek’ kan mensen op het verkeerde been zetten, vaak omdat het om gewone, dagelijkse, werkzaamheden gaat. Dit blijkt ook vaak uit onderzoek naar werkplekleren. Als er over leren gesproken wordt, denkt men automatisch eerder aan formeel leren van vakinhoudelijke zaken (school, vervolgopleiding, aanvullende cursussen) dan over het opdoen van ervaring en over niet-formeel en informeel leren.
Leren op de werkplek is het teweeg brengen van veranderingen in kennis, zowel doelbewust als onbewust. Dat kan op een formele of informele manier gebeuren; tijdens een cursus of door in de praktijk ervaring opdoen, door sociale interactie, eigen reflectie of door het leren van theorie worden opgedaan mits de goede condities aanwezig zijn. Uit onderzoek naar werkplekleren blijkt dat er veel mogelijkheden van werkplekleren zijn.
Het al werkende leren gebeurt informeel en vaak onbewust. De spontane leerervaringen zijn gericht op het verbeteren van de huidige werkzaamheden. Daarom worden verbeteringen in werksituaties vaak niet eens gezien als een leerervaring. Het doel van werkplekleren is de medewerkers beter laten te renderen (presteren) in hun werkzaamheden.
Bij leren op de werkplek spelen de volgende zaken een rol:
- Intentionaliteit van het leerproces; hier wordt gerefereerd aan de doelgerichtheid van het leren – de doelbewustheid van het nastreven van leerdoelen.
- Formalisatie van het leerproces; de plaats van het leren op het continuüm van wel en niet formeel leren.
- De context van het leren; op welke manier, en welke factoren dragen bij of frustreren een leerproces op de werkplek.
- Vormen van leren; Bolhuis en Simons [2] onderscheiden een aantal leervormen, te weten: leren door ervaring, leren door sociale interactie, leren door theorie, leren door reflectie.
- Sturing van leren; de bronnen die invloed hebben op de inhoud van het leren en de mate waarin dit optreedt.
Referenties
1. Van der Klink, M., & Streumer, J. N. (2004). Leren op de werkplek. 's Gravenhage: Reed business bv.
2. Bolhuis, S. M., & Simons, P.R.J. (2001). Naar een breder begrip van leren. In J. W. M. Kessels & R. Poell (Eds.), Human Resource Development. Organiseren van het leren (pp. 37-51). Alphen aan den Rijn: Samson.